De documentaire Turn! Over overfanatieke sportouders, verwachtingen en schuldgevoel.

Onlangs zag ik de documentaire Turn!, de best bekeken documentaire op 2Doc.nl van 2019. Ik begrijp wel waarom, want ik vond het om meerdere redenen een fascinerende docu. In de documentaire volgen we een paar jongens van ongeveer tien jaar die aan topsport doen. Aan turnen om precies te zijn. Roman en Wytze trainen vier, vijf keer per week. Maar de documentaire gaat vooral over hun ouders, en is ook gemaakt door de moeder van Roman, die al in de eerste zin haar dubbele gevoel uitspreekt:

‘Als een ander kind valt, eindigt mijn kind hoger’

Een gedachte die andere ouders van jonge topsportertjes ongetwijfeld ook wel eens hebben, maar zij spreekt hem hardop uit. Eerlijk, dapper, en de toon is meteen gezet: dit wordt een weergave van de rauwe werkelijkheid…


Het huidige schandaal in de turnwereld, waarin trainer Wevers beschuldigd wordt van mentale en fysieke mishandeling, maakt deze documentaire natuurlijk heel actueel. Over die zaak ga ik me verder niet uitspreken, want ik was er niet bij en weet er te weinig van om een oordeel te vellen. Sowieso is een oordeel vellen altijd makkelijk, maar is de werkelijkheid vaak genuanceerder dan dat. En precies dat maakte Turn! mij op een interessante manier duidelijk.

Huilen, twijfelen en dóórgaan

De niet zo leuke beelden (en dan druk ik mij nog zacht uit) spreken voor zich: je ziet de jonge jongens huilen wanneer ze door hun trainer letterlijk in een nóg diepere spagaat geduwd worden, je ziet ze huilen in de kleedkamer omdat ze niet wéér willen trainen, je ziet ze balen omdat ze niet naar een kinderfeestje konden gaan of dat eerder moesten verlaten omdat er, jawel, getraind moest worden. Naast Esther Pardijs zelf komen er nog een aantal ouders aan het woord. Ouders die allemaal hun eigenen redenen hebben om hun kinderen te pushen – want gepusht wordt er – en die daar zelf in meerdere of mindere mate moeite mee hebben. Waar Pardijs haar twijfels over haar eigen aanpak dikwijls uitspreekt (nogmaals: ik vond haar erg dapper in al haar kwetsbaarheid), daar lijkt de vader van Wytze nooit te twijfelen. Hij wil het beste uit zijn zoon halen, óók als dat betekent dat hij hem vijf dagen per week als chauffeur moet rondrijden of hij af en toe huilt tijdens de training. Je kunt immers niet blijven teren op intrinsieke motivatie als je de top wilt bereiken, dat is zijn motto.

Die vader werd in de comments op social media natuurlijk vergruisd, net als de trainer die de kinderen uitschold voor ‘sukkel’ wanneer ze een oefening niet goed uitvoerden. Ook het woord ‘kindermishandeling’ viel, net als het geval was bij de documentaire Mijn dochter de vlogger. En net als bij die docu, denk ik: het is makkelijk om je mening te ventileren als toetsenbordheld, maar het gaat over (kwetsbare) kinderen en hun ouders, en de documentaire is bewust gemaakt vanuit een bepaald oogpunt, dus #doeslief.

Ik zie zelf geen kindermishandeling. Wat ik wél zie zijn overfanatieke ouders, trainers die zelf wel baat zouden hebben bij wat lesjes toegespitste pedagogiek en kinderen die er soms echt geen zin in hebben en dan toch iets moeten doen. Maar dat is het leven van een topsporter, kan ik me zo voorstellen. Ik vind het moeilijk te geloven dat Epke Zonderland – of welke andere beroemde topsporter dan ook – als negenjarige dagelijks fluitend naar de training fietste. Dat hij niet liever ook met vriendjes was gaan lasergamen. Dat hij niet op een bepaald moment tegen zijn ouders gezegd heeft dat hij niet meer wilde.

Tijgermoeder

Als je kind talent heeft ergens voor, is het dan niet haast je plicht als ouder om daar iets mee te doen? Om hem te stimuleren, desnoods met lichte dwang – want op intrinsieke motivatie alleen kun je inderdaad niet blijven teren – dóór te gaan? Om hem doorzettingsvermogen aan te leren, toch een vrij nuttige eigenschap waar je in het algemeen veel aan hebt in het leven? Moet alles in een kinderleven dan alleen maar altijd leuk zijn, of voeden we met z’n allen zo een generatie van verwende kinderen met tere kinderzieltjes op?

Ik weet het niet. Maar ik kan me wél goed voorstellen hoe je als ouder in zo’n situatie verzeild raakt, waarin je zelf ook steeds wat verder gaat en dingen doet waarvan je je had voorgenomen ze niet te doen. Ik ben geen tijgermoeder, en Esther Pardijs is dat evenmin. Na een blessure stopt haar zoon Roman met turnen. Zonder gezichtsverlies te lijden, in haar eigen woorden. Er valt een last van haar schouders. Wytze gaat door, en zien we wellicht later op tv. Met zijn trotse vader naast zich. In het beste geval.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *